Waste Insight
The hybrid ERP solution powered by AFAS software PieterBas Automatisering

Ook controle minicontainers moet aan privacyregels voldoen

29 augustus 2019
Regelgeving & Standaards,
0 Reacties
Controle containers labels AVG Privacy Waste Insight Monique Hennekens Hekkelman Advocaten AFAS Software PieterBas Automatisering

Veel gemeenten en afvalinzamelaars hebben te maken met vervuilde afvalstromen. Bijvoorbeeld de vervuiling van de PMD-fractie doordat restafval in PMD minicontainers wordt gedaan. Diverse gemeenten en afvalinzamelaars willen deze vervuiling verminderen of daar tegen optreden door minicontainers te controleren. Er zijn diverse varianten denkbaar voor het controleren van minicontainers. De privacyregelgeving moet daarbij niet vergeten worden! Hieronder bespreek ik een aantal varianten uit de praktijk. Daarbij geef ik aan met welke privacyregels rekening moet worden gehouden.

Dit is een van de posts die Monique Hennekens schreef voor de geheel herziene versie van haar boek ‘Privacy in de afvalindustrie’. Ze is advocaat bij Hekkelman advocaten en notarissen en onder meer gespecialiseerd in privacy in de afvalindustrie. Lees ook: advocaat Monique Hennekens werkt aan herziene versie boek ‘Privacy in de afvalindustrie’

Alleen kijken

Afvalcoaches die in minicontainers kijken om na te gaan of het juiste afval er in zit. Het is een van de mogelijkheden om te controleren of inwoners hun afval goed scheiden. Zit er het juiste afval in, dan wordt er een groene kaart aan de minicontainer gehangen. Zo niet, dan gaat er een gele of rode kaart aan met een opmerking welk afval niet in die minicontainer hoort. Als er bij deze controle niets wordt geregistreerd – dus geen adres en niets over de inhoud – dan is de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) niet van toepassing. Er worden in dat geval namelijk geen persoonsgegevens verwerkt, zoals bedoeld in die wet. Desondanks kan ook alleen kijken in minicontainers een inbreuk op de privacy van inwoners betekenen. Privacy is een grondrecht op de eerbiediging van de persoonlijke levenssfeer. En afval bekijken kan daar een inbreuk op zijn. Daarom is het ook bij alleen kijken in de minicontainers van belang dat de gemeente daar een gegronde reden voor heeft en inwoners hier vooraf over informeert. Allereerst moet de verplichting om het afval gescheiden aan te bieden geregeld zijn binnen de gemeente en bekend zijn bij de inwoners. Die verplichting kan bijvoorbeeld zijn opgenomen in de Afvalstoffenverordening, die via internet bekend is gemaakt. Vervolgens moeten de inwoners zijn geïnformeerd over die controles. Daarbij moet ook de reden van de controles worden vermeld. Dat kan bijvoorbeeld  worden gecommuniceerd via de website van de gemeente of van de afvalinzamelaar.

Controle voor het geven van persoonlijke informatie of handhaving

Als inwoners worden benaderd over hun eigen scheidingsgedrag (per brief of persoonlijk) worden wel persoonsgegevens verwerkt. Namelijk adresgegevens in combinatie met de inhoud van de minicontainer. Voordat een gemeente of afvalinzamelaar start met het aanspreken van inwoners op de inhoud van hun minicontainer, moet in ieder geval aan een aantal eisen van de AVG zijn voldaan. Ten eerste is een grondslag en een doel nodig om deze verwerking van adres en afval te mogen verrichten. Vervolgens zullen de inwoners duidelijk en begrijpelijk moeten zijn geïnformeerd over de mogelijkheid van controle van hun minicontainers én het kunnen worden aangesproken op de inhoud van hun minicontainers.

Grondslag

De AVG kent zes grondslagen. Voor een gemeente is de enige bruikbare grondslag voor deze verwerking van persoonsgegevens de vervulling van een taak van algemeen belang. Het individueel aanspreken van inwoners op hun wijze van afvalscheiding moet volgen uit de taken die de gemeente heeft. Dat moet voor de inwoners ook kenbaar zijn. Zo kan bijvoorbeeld in de Afvalstoffenverordening zijn opgenomen dat de gemeente een controlebevoegdheid heeft op het correct aanbieden van de diverse afvalstromen met de mogelijkheid om inwoners daarop aan te spreken en te handhaven.

Meer weten? Lees dan ook de post over grondslag

Doel

Naast de genoemde grondslag dient voor de verwerking ook een gerechtvaardigd en uitdrukkelijk omschreven doel te bestaan. Deze doelen moeten op grond van de AVG ook zijn vastgelegd in het register van verwerkingsactiviteiten. Een doel voor deze controles zou kunnen zijn het stimuleren van afvalscheiding en het halen van de milieudoelstellingen van de gemeente. Een doel kan ook zijn het controleren en handhaven van de Afvalstoffenverordening. Voordat de controle wordt uitgevoerd, moet in het register worden gekeken of dergelijke doelen al zijn vastgelegd. Zo niet, dan moeten die alsnog worden vastgelegd.   

Meer weten? Lees dan ook de post over doel

Informeren van inwoners

Controles mogen pas worden uitgevoerd als de inwoners daarvan op de hoogte zijn. Zoals hiervoor aangegeven moeten de inwoners op duidelijke en begrijpelijke wijze worden geïnformeerd. Bijvoorbeeld via een aankondiging in de bus of aan de minicontainers en eventueel uitgebreidere informatie op een website. Uit die informatie moet een inwoner kunnen begrijpen waarom de controles worden uitgevoerd en wat er met hun gegevens gebeurt. In de praktijk zie ik dat aan deze eis vaak niet is voldaan. Dat is jammer. Dit is namelijk niet alleen een wettelijke verplichting, maar kan tevens veel klachten voorkomen. Als inwoners op een transparante wijze zijn geïnformeerd, worden zij niet verrast als zij worden aangesproken op hun afvalscheiding. Juist als mensen van tevoren niet wisten dat er dergelijke controles plaatsvinden, ontstaat er ophef en komen er klachten over. Transparantie is daarom van groot belang.

Meer weten? Lees dan ook de post over de informatieplicht

Noodzaak

Dataminimalisatie is één van de basisbeginselen van de AVG. Je mag niet meer persoonsgegevens verwerken dan noodzakelijk is voor de omschreven grondslag en doel van die verwerking. Als bepaalde gegevens, zoals bijvoorbeeld een naam of telefoonnummer, niet nodig is voor de controle dan mogen die gegevens niet worden verwerkt.

Meer weten? Lees dan ook de post over het noodzakelijkheidsvereiste

Overige eisen

Naast de genoemde eisen kent de AVG nog een aantal andere verplichtingen, zoals de beveiliging van de persoonsgegevens, de naleving van de rechten van de inwoners, de opslagbeperking en de meldplicht datalekken. Iedere gemeente heeft een Functionaris voor de Gegevensbescherming (FG). Het is aan te raden om de FG te betrekken bij een nieuwe verwerking van persoonsgegevens, zoals de verwerking van adres- en afvalgegevens bij controles van minicontainers. Naast de eisen uit de AVG is het belangrijk dat in geval van handhaving op de juiste afvalscheiding de personen die de controles uitvoeren ook de bevoegdheid hebben om te handhaven.

Kort samengevat

Voordat afvalcoaches of anderen worden ingezet om minicontainers te controleren op inhoud, zullen in ieder geval de inwoners goed moeten zijn geïnformeerd. Daarbij zal duidelijk moeten zijn wat de grondslag en de doelen van de controles zijn en wat er met de gegevens wordt gedaan. Deze informatie moet gemakkelijk toegankelijk zijn voor de inwoners.

Meer weten?

Download op de website van VANG Huishoudelijk Afval dan het ‘Stappenplan gebruik persoonsgegevens voor afvalbeleid’.

Wilt u meer weten over privacy in de afvalindustrie? Neem dan contact op met Monique Hennekens. Klik op deze link voor haar gegevens. Of blijf op de hoogte en volg Waste Insight op Twitter of LinkedIn.

Privacy-advocaat Monique Hennekens

Monique Hennekens Hekkelman Advocaten Privacy AVG afvalindustrie Waste Insight AFAS Software PieterBas Automatisering

Monique Hennekens, advocaat bij Hekkelman Advocaten en Notarissen, gespecialiseerd in onder meer privacy in de afvalindustrie.

Monique Hennekens is advocaat bij Hekkelman advocaten en notarissen dat ook NVRD-partner is. Monique houdt zich sinds 2012 intensief bezig met privacy. Vanaf 2016 is ze ook actief als privacy-advocaat in de afvalindustrie. Zo adviseert Monique gemeenten en afvalinzamelaars, en stelde ze samen met de NVRD meerdere privacymodellen op voor de afvalinzameling. Ook staat ze de gemeente Arnhem bij in de ‘afvalpaszaak’. Sinds 2017 is ze gastonderzoeker bij de Radboud Universiteit waar ze zich bezighoudt met het privaatrechtelijk deel van privacy. Daaronder vallen  afspraken tussen partijen die gegevens delen, zoals verwerkersovereenkomsten, zorgvuldigheidsverplichtingen die rusten op partijen die persoonsgegevens verwerken en/of systemen aanbieden waarmee persoonsgegevens worden verwerkt en de aansprakelijkheden van de diverse partijen.

Reageer op dit artikel